Akut İskemik ve Hemorajik İnmede Serum Laktat Dehidrogenaz Dinamiği: Tanı Değil, Prognoz Belirteci

Sezgin KEHAYA; Selçuk KORKMAZ

doi:10.4274/nkmj.galenos.2026.15986

ÖZ

Amaç

Laktat dehidrogenaz (LDH), hücresel hasarın bir belirteci olup, inmede prognostik değeri giderek daha fazla kabul görmektedir. Bununla birlikte, farklı inme tiplerinin ayırt edilmesindeki ve klinik sonuçların öngörülmesindeki rolü henüz tam olarak açıklığa kavuşmamıştır.

Gereç ve Yöntem

Bu retrospektif, tek merkezli çalışmada 2018-2023 yılları arasında takip edilen 1,299 hasta [1,185 akut iskemik inme (Aİİ), 114 intraserebral hemoraji (İSH)] analiz edildi. Başvuru sırasında ve ilk hafta ölçülen LDH düzeyleri inme tipleri, etiyolojileri ve klinik sonuçlar açısından karşılaştırıldı. Fonksiyonel durum, 3. ay modifiye Rankin Ölçeği (mRS) ile değerlendirildi. Başvuru LDH düzeyi ile bağımsız ilişkili faktörleri belirlemek amacıyla çok değişkenli aşamalı doğrusal regresyon analizi kullanıldı.

Bulgular

Ortalama başvuru LDH düzeyi Aİİ grubunda 329,3±176,1 U/L, İSH grubunda ise 342,4±174,9 U/L idi (p=0,45). İlk hafta LDH düzeyleri sırasıyla Aİİ grubunda 276,2±148,1 U/L ve İSH grubunda 300,1±123 U/L olarak bulundu (p=0,19). Aİİ grubunda, yüksek başvuru LDH düzeyleri kötü fonksiyonel sonuç (mRS 3-6) ile ilişkiliydi (p=0,002) ve total anterior sirkülasyon infarktı (total anterior dolaşım infarktı: 354,1±165 U/L) olan hastalarda laküner infarkt (laküner infarct: 312,1±141 U/L) olanlara kıyasla daha yüksek saptandı (p=0,077). İlk hafta LDH düzeyleri kardiyoembolik inmelerde büyük arter aterosklerozuna (LAA) bağlı inmelere göre anlamlı derecede daha yüksekti (302 U/L’ye karşı 248 U/L; p=0,006). İSH grubunda ise ilk hafta LDH düzeylerinin yüksek olması, özellikle derin yerleşimli hematomlarda olmak üzere kötü fonksiyonel sonuçlarla ilişkili bulundu. Çok değişkenli analizde kronik böbrek hastalığı (B=63,1, p=0,017), kadın cinsiyet (B=47,9, p=0,004) ve kötü fonksiyonel sonuç (B=58,4, p=0,008), yüksek başvuru LDH düzeyleri ile bağımsız olarak ilişkiliydi.

Sonuç

LDH düzeyleri tek başına Aİİ ile İSH’yi ayırt etmede yeterli değildir. Ancak yüksek başvuru LDH düzeyleri ve ilk haftada devam eden yüksek seyir, özellikle daha geniş infarkt alanına veya kardiyoembolik kökene sahip iskemik inme alt tiplerinde ve derin yerleşimli İSH olgularında, 3. ayda daha kötü fonksiyonel sonuçlarla ilişkilidir. LDH, erken risk sınıflandırmasına katkı sağlayabilecek bir belirteç olabilir. Bununla birlikte, çalışmanın retrospektif ve tek merkezli tasarımı, hemorajik alt grubun küçük olması ve çoklu karşılaştırmaların keşifsel nitelikte yapılmış olması nedeniyle bulgular dikkatle yorumlanmalı ve ileriye dönük çalışmalarla doğrulanmalıdır.

Anahtar Kelimeler:

İntraserebral kanama, akut iskemik inme, laktat dehidrogenaz, prognoz, modifiye Rankin ölçeği

Kaynaklar

Wolsink A, Cliteur MP, van Asch CJ, Boogaarts HD, Dammers R, Hannink G, et al. Incidence, case fatality, and functional outcome of intracerebral haemorrhage, according to age, sex, and country income level: a systematic review and meta-analysis. Lancet Reg Health Eur. 2024;49:101180.

CrossRef

Jin XX, Fang MD, Hu LL, Yuan Y, Xu JF, Lu GG, et al. Elevated lactate dehydrogenase predicts poor prognosis of acute ischemic stroke. PLoS One. 2022;17:e0275651.

Chowdhury CS, Wareham E, Xu J, Kumar S, Kofron M, Lakshmikanthan S, et al. Rap1b-loss increases neutrophil lactate dehydrogenase activity to enhance neutrophil migration and acute inflammation in vivo. Front Immunol. 2022;13:1061544.

Wang A, Tian X, Zuo Y, Wang X, Xu Q, Meng X, et al. High lactate dehydrogenase was associated with adverse outcomes in patients with acute ischemic stroke or transient ischemic attack. Ann Palliat Med. 2021;10:10185-95.

CrossRef PubMed Google Scholar

Chu H, Huang C, Dong J, Yang X, Xiang J, Dong Q, et al. Lactate dehydrogenase predicts early hematoma expansion and poor outcomes in intracerebral hemorrhage patients. Transl Stroke Res. 2019;10:620-9.

CrossRef

Chu M, Niu H, Yang N, Wang D, Liu Y, Mao X, et al. High serum lactate dehydrogenase-to-albumin ratio is associated with increased risk of poor prognosis after ischemic stroke. Clin Neurol Neurosurg. 2024;237:108120.

Li G, Miao J, Pan C, Jing P, Chen G, Mei J, et al. Higher serum lactate dehydrogenase is associated with post-stroke depression at discharge. Clin Interv Aging. 2021;16:2047-55.

Xu M, Wu Z, Wu B, Hu Y, Duan Q, Wang H, et al. Lactate dehydrogenase-to-albumin ratio is associated with early-onset cognitive impairment after acute ischemic stroke. J Clin Neurosci. 2022;106:61-5.

Bamford J, Sandercock P, Dennis M, Warlow C, Burn J. Classification and natural history of clinically identifiable subtypes of cerebral infarction. Lancet. 1991;337:1521-6.

CrossRef PubMed Google Scholar

Adams HP Jr, Bendixen BH, Kappelle LJ, Biller J, Love BB, Gordon DL, et al. Classification of subtypes of acute ischemic stroke: definitions for use in a multicenter clinical trial. Stroke. 1993;24:35-41.

Thompson MP, Luo Z, Gardiner J, Burke JF, Nickles A, Reeves MJ. Impact of missing stroke severity data on the accuracy of hospital ischemic stroke mortality profiling. Circ Cardiovasc Qual Outcomes. 2018;11:e004951.

CrossRef PubMed Google Scholar

Banks JL, Marotta CA. Outcomes validity and reliability of the modified Rankin scale: implications for stroke clinical trials: a literature review and synthesis. Stroke. 2007;38:1091-6.

CrossRef PubMed Google Scholar

Jin H, Bi R, Hu J, Xu D, Su Y, Huang M, et al. Elevated serum lactate dehydrogenase predicts unfavorable outcomes after rt-PA thrombolysis in ischemic stroke patients. Front Neurol. 2022;13:816216.

Greenberg SM, Ziai WC, Cordonnier C, Dowlatshahi D, Francis B, Goldstein JN, et al. 2022 guideline for the management of patients with spontaneous intracerebral hemorrhage: a guideline from the American Heart Association/American Stroke Association. Stroke. 2022;53:e282-361.

CrossRef

Powers WJ, Rabinstein AA, Ackerson T, Adeoye OM, Bambakidis NC, Becker K, et al. 2019 update to the 2018 guidelines for the early management of patients with acute ischemic stroke: a guideline for healthcare professionals from the American Heart Association/American Stroke Association. Stroke. 2019;50:e344-418.

Lee C, Na JU, Lee JH, Han SK, Choi PC, Lee YH, et al. Characteristics of blood tests in patients with acute cerebral infarction who developed symptomatic intracranial hemorrhage after intravenous administration of recombinant tissue plasminogen activator. Clin Exp Emerg Med. 2019;6:160-8.

Chen L, Xu M, Huang Q, Wen C, Ren W. Lactate dehydrogenase predicts hemorrhagic transformation in patients with acute ischemic stroke. Gerontology. 2023;69:571-80.

CrossRef

Arafa A, Abbas A, Bayoumi A, Samir A, Sabet H, Badawy M, et al. Lactate dehydrogenase as a prognostic biomarker in patients with ischemic stroke: a systematic review and meta-analysis. Stroke Vasc Interv Neurol. 2024;4:e12984.

Wang CY, Zhang YB, Wang JQ, Zhang XT, Pan ZM, Chen LX, et al. Association between serum lactate dehydrogenase level and hematoma expansion in patients with primary intracerebral hemorrhage: a propensity-matched analysis. World Neurosurg. 2022;160:e579-90.

CrossRef

Feng JH, Liu RJ, Chen X. Association between lactate dehydrogenase and 28-day all-cause mortality in patients with non-traumatic intracerebral hemorrhage: a retrospective analysis of the MIMIC-IV database. Biomol Biomed. 2025;25:663-71.

Zan X, Deng H, Zhang Y, Wang P, Chong W, Hai Y, et al. Lactate dehydrogenase predicting mortality in patients with aneurysmal subarachnoid hemorrhage. Ann Clin Transl Neurol. 2022;9:1565-73.

Zheng S, Wang H, Chen H, Shangguan L, Yu Z, Lin Y, et al. Higher serum levels of lactate dehydrogenase before microsurgery predict poor outcome of aneurysmal subarachnoid hemorrhage. Front Neurol. 2021;12:720574.

Cavalli I, Stella C, Stoll T, Mascia L, Salvagno M, Coppalini G, et al. Serum LDH levels may predict poor neurological outcome after aneurysmal subarachnoid hemorrhage. BMC Neurol. 2023;23:228.