ÖZ
Amaç
Zigomatik ark (arcus zygomaticus), visserokranium ile nörokranium arasında kritik bir anatomik köprü oluşturarak yüz genişliği, estetik görünüm ve çiğneme biyomekaniğine katkıda bulunur. Zigomatik arkın temporal ve zigomatik bileşenlerini birleştiren temporozigomatik sütür, orta yüz stabilitesinde önemli bir rol oynar ve cerrahi girişimlerde sıklıkla yer alır. Klinik önemine rağmen, bu sütürün lokalizasyonu ve değişkenliğine ilişkin ayrıntılı üç boyutlu morfometrik veriler sınırlıdır. Bu çalışmanın amacı, temporozigomatik sütürün zigomatik ark boyunca üç boyutlu morfometrik lokalizasyonunu değerlendirmek ve taraf ile cinsiyete bağlı farklılıkları belirlemektir.
Gereç ve Yöntemler
Bu retrospektif çalışma, bilgisayarlı tomografi temelli üç boyutlu rekonstrüksiyonlar kullanılarak gerçekleştirildi. Standartlaştırılmış oryantasyon protokolleri uygulandı ve temporozigomatik sütürün zigomatik ark boyunca lokalizasyonunu değerlendirmek amacıyla morfometrik ölçümler yapıldı. Analizler, taraflar arası asimetri ve cinsiyete bağlı farklılıklar açısından gerçekleştirildi.
Bulgular
Bulgular, zigomatik arkın projeksiyonuna ilişkin çeşitli parametrelerde belirgin cinsiyet farklılıkları olduğunu gösterdi. Temporozigomatik sütürün lokalizasyonunda ve zigomatik kemiğin temporal çıkıntısına ilişkin ölçümlerde tutarlı bir sol taraf baskınlığı saptanırken, temporal kemiğin zigomatik çıkıntısı cinsiyetler ve taraflar arasında göreceli olarak daha stabil bulundu.
Sonuç
Bulgular, zigomatik arkın değişkenliğinin segmente özgü olduğunu ve hem cinsiyet hem de taraf farklılıklarından etkilendiğini göstermektedir. Bu üç boyutlu anatomik paternlerin tanınması, zigomatik ve temporal bölgeleri ilgilendiren cerrahi planlamanın, radyolojik değerlendirmelerin ve adli tıp incelemelerinin geliştirilmesine katkı sağlayabilir.
Anahtar Kelimeler:
Zigomatik ark, zigoma, sefalometri, yüz asimetrisi
Kaynaklar
1Standring S. Gray’s anatomy: the anatomical basis of clinical practice. Edinburgh: Churchill Livingstone Elsevier. 2008. p. 403.
2Moore KL, Dalley AF II, Agur AMR. Clinically oriented anatomy. Lippincott Williams & Wilkins; 2014. p. 827-8.
3Watanabe LNO, Rossi AC, Smith AL, Ferreira Pileggi BC, Junior ED, et al. Three-dimensional characterization of zygomatic arch morphology and its relation to the articular eminence in a Brazilian population. Eur J Anat. 2024;28:63-75.
4Song WC, Choi HG, Kim SH, Kim SH, Hu KS, Kim HJ, et al. Topographic anatomy of the zygomatic arch and temporal fossa: a cadaveric study. J Plast Reconstr Aesthet Surg. 2009;62:1375-8.
5Özen KE, Yeşil HK, Malas MA. Morphometric and morphological evaluation of temporozygomatic suture anatomy in dry adult human skulls. Anat Sci Int. 2023;98:249-59.
6Curtis N, Witzel U, Fagan MJ. Development and three-dimensional morphology of the zygomaticotemporal suture in primate skulls. Folia Primatol (Basel). 2014;85:77-87.
7Schlager S, Rüdell A. Sexual dimorphism and population affinity in the human zygomatic structure-comparing surface to outline data. Anat Rec (Hoboken). 2017;300:226-37.
8Wang MM, Haveles CS, Zukotynski BK, Reid RR, Lee JC. The 27 facial sutures: timing and clinical consequences of closure. Plast Reconstr Surg. 2022;149:701-20.
9Xu X, Zhao S, Liu H, Sun Z, Wang J, Zhang W. An anatomical study of maxillary-zygomatic complex using three-dimensional computerized tomography-based zygomatic implantation. Biomed Res Int. 2017;2017:8027307.
10Patil K, Mahesh KP, Sanjay CJ, Vijayan MA, Nagabhushana D, Ramesh A. Bizygomatic distance as a predictor of age and sex determination: a morphometric analysis using cone beam computed tomography. Eur J Anat. 2022;26:457-63.
11Gürlek Çelik N, Akman B, Koca R. Three-dimensional geometric analysis of facial symmetry in skeletal class I individuals. Anatolian Clin. 2024;29:100-9.
12Özer CM, Atalar K, Öz II, Toprak S, Barut Ç. Sphenoid sinus in relation to age, gender, and cephalometric indices. J Craniofac Surg. 2018;29:2319-26.
13Özer CM, Öz II, Şerifoğlu I, Büyükuysal MÇ, Barut Ç. Evaluation of eyeball and orbit in relation to gender and age. J Craniofac Surg. 2016;27:e793-800.
14Li Y, Li R, Shi J, Shan Y, Chen Z. Zygomaticotemporal suture maturation evaluation in Chinese population using cone-beam computed tomography images. Korean J Orthod. 2023;53:232-40.
15Kırteke A, Gören H, Tuncel Çini N. CT-based morphometric analysis of zygomaticomaxillary suture symmetry: implications for diagnostic imaging. Diagnostics (Basel). 2025;15:2330.
16Smith AL, Grosse IR. The biomechanics of zygomatic arch shape. Anat Rec (Hoboken). 2016;299:1734-52.
17Thiesen G, Gribel BF, Freitas MP. Facial asymmetry: a current review. Dental Press J Orthod. 2015;20:110-25.
18Nteli Chatzioglou G, Sağlam L, Çandir BN, Yiğit M, Gayretli Ö. Anatomical variations of the zygomaticofacial foramen and its related canal through the zygomatico-orbital and zygomaticotemporal foramina in dry human skulls. Surg Radiol Anat. 2024;46:33-40.
