ÖZ
Amaç
Bu çalışma, koronavirüs hastalığı 2019 (COVID-19) enfeksiyonu nedeniyle pulmoner emboli (PE) gelişen hastalarda, platelet fonksiyonunda kritik rol oynayan glikoprotein Glikoprotein IIb/IIIa (GPIIb/IIIa) serum seviyeleri ile ITGB3 genindeki rs5918 polimorfizmi ve biyokimyasal parametreler (platelet sayısı, D-dimer, fibrinojen, ortalama platelet hacmi, C-reaktif protein) arasındaki olası ilişkileri araştırmayı amaçlamıştır.
Gereç ve Yöntem
Çalışma, 2020-2022 yılları arasında COVID-19 tanısı konmuş 80 yetişkin hastadan alınan DNA ve serum örnekleri kullanılarak yürütülmüştür. Hastalar PE pozitif PE(+) ve PE negatif PE(-) olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. rs5918 polimorfizmi, gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu sistemi üzerinde TaqMan tek nükleotid polimorfizmi genotipleme yöntemi ile analiz edilmiştir. Serum GPIIb/IIIa seviyeleri ELISA yöntemi ile ölçülmüştür. Demografik, hematolojik ve biyokimyasal veriler hasta kayıtlarından elde edilerek istatistiksel olarak analiz edilmiştir.
Bulgular
PE(+) grubunda platelet sayısı (p=0,007) ve D-dimer seviyeleri (p<0,001) anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. GPIIb/IIIa serum seviyeleri açısından PE(+) ve PE(-) grupları arasında anlamlı bir fark gözlenmemiştir (p=0,42). Gruplar arasında rs5918 genotip ve allel dağılımları açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Bununla birlikte, D-dimer seviyelerinde genotiplere göre anlamlı farklılıklar gözlenmiştir.
Sonuç
Rs5918 polimorfizmi ve GPIIb/IIIa serum seviyeleri COVID-19 hastalarında PE gelişimi ile doğrudan ilişkili olmasa da, genetik varyasyonun bazı koagülasyon parametrelerini etkileyebileceği düşünülmektedir. Bu bulgular, COVID-19 ile ilişkili trombotik süreçlerin genetik belirleyicilerini araştıran daha kapsamlı çalışmalara ihtiyaç olduğunu göstermektedir.
Anahtar Kelimeler:
COVID-19, pulmoner emboli, platelet, rs5918, GPIIb/IIIa
Kaynaklar
1Ortega-Paz L, Arévalos V, Fernández-Rodríguez D, Jiménez-Díaz V, Bañeras J, Campo G, et al. One-year cardiovascular outcomes after coronavirus disease 2019: the cardiovascular COVID-19 registry. PLoS One. 2022;17:e0279333.
2Avci BA, Doğan M, Batar B, Yildirim İ, Serdal E, Gezer S, et al. Patients with severe coronavirus disease 2019 have high frequency of factor 5 leiden and prothrombin gene mutations. Blood Coagul Fibrinolysis. 2023;34:14-9.
3Suh YJ, Hong H, Ohana M, Bompard F, Revel MP, Valle C, et al. Pulmonary embolism and deep vein thrombosis in COVID-19: a systematic review and meta-analysis. Radiology. 2021;298:E70-80.
4Eljilany I, Elzouki AN. D-Dimer, fibrinogen, and IL-6 in COVID-19 patients with suspected venous thromboembolism: a narrative review. Vasc Health Risk Manag. 2020;16:455-62.
5Chaudhary PK, Kim S, Kim S. An insight into recent advances on platelet function in health and disease. Int J Mol Sci. 2022;23:6022.
6Frojmovic MM, Mooney RF, Wong T. Dynamics of platelet glycoprotein IIb-IIIa receptor expression and fibrinogen binding. I. Quantal activation of platelet subpopulations varies with adenosine diphosphate concentration. Biophys J. 1994;67:2060-8.
7Cong N Van, Uzan G, Gross MS, Jegou-Foubert C, Frachet P, Boucheix C, Marguerie G, Frézal J. Assignment of human platelet GP2B (GPIIb) gene to chromosome 17, Region Q21.1-Q21.3. Vol 80.; 1988.
8Bray PF, Shuman MA. Identification of an abnormal gene for the GPIIIa subunit of the platelet fibrinogen receptor resulting in glanzmann’s thrombasthenia. Blood. 1990;75:881-8.
9Durrant TN, van den Bosch MT, Hers I. Integrin α IIb β 3 outside-in signaling. Blood. 2017;130:1607-19.
10Lapić I, Radić Antolic M, Horvat I, Premužić V, Palić J, Rogić D, et al. Association of polymorphisms in genes encoding prothrombotic and cardiovascular risk factors with disease severity in COVID-19 patients: a pilot study. J Med Virol. 2022;94:3669-75.
11Feng D, Lindpaintner K, Larson MG, Rao VS, O’Donnell CJ, Lipinska I, et al. Increased platelet aggregability associated with platelet GPIIIa PlA2 polymorphism: the framingham offspring study. Arterioscler Thromb Vasc Biol. 1999;19:1142-7.
12Rezaei Dezaki Z, Bagheri R, Pourgheysari B. Association between fibrinogen receptor (glycoprotein IIb) polymorphism and the risk of venous thromboembolism: a systematic review. Egyptian Journal of Medical Human Genetics. 2019;20:36.
13Ayaz G, Sordu P, Küçüksezer UC, Hanağası H, Alaylıoğlu M, Gürvit H, et al. Association of glycoprotein 1b and miR-26a-5p levels with platelet function in Alzheimer’s disease. J Alzheimers Dis. 2025;105:172-85.
14Hottz ED, Martins-Gonçalves R, Palhinha L, Azevedo-Quintanilha IG, de Campos MM, Sacramento CQ, et al. Platelet-monocyte interaction amplifies thromboinflammation through tissue factor signaling in COVID-19. Blood Adv. 2022:5085-99.
15Ortega-Paz L, Talasaz AH, Sadeghipour P, Potpara TS, Aronow HD, Jara-Palomares L, et al. COVID-19-associated pulmonary embolism: review of the pathophysiology, epidemiology, prevention, diagnosis, and treatment. Semin Thromb Hemost. 2023;49:816-32.
16Jůza T, Válek V, Vlk D, Dostál M, Andrašina T. Roles of spectral dual-layer CT, D-dimer concentration, and COVID-19 pneumonia in diagnosis of pulmonary embolism. Eur J Radiol Open. 2024;12:100575.
17Lehmann C, Loeffler-Wirth H, Balz V, Enczmann J, Landgraf R, Lakowa N, et al. Immunogenetic predisposition to SARS-CoV-2 infection. Biology (Basel). 2022;12:37.
18Fiorentino G, Benincasa G, Coppola A, Franzese M, Annunziata A, Affinito O, et al. Targeted genetic analysis unveils novel associations between ACE I/D and APO T158C polymorphisms with D-dimer levels in severe COVID-19 patients with pulmonary embolism. J Thromb Thrombolysis. 2023;55:51-9.
19Ghaffari K, Rad MA, Moradi Hasan-Abad A, Khosravi M, Benvidi A, Iraji M, et al. Association of the human platelet antigens polymorphisms with platelet count in patients with COVID-19. Front Med (Lausanne). 2023;10:1265568.
20Osikov MV, Antonov VN, Zotov SO. Role of ITGB3, GP1B1, and ITGA2 gene polymorphisms in platelet dysfunction in patients with COVID-19-associated lung damage. Acta Biomedica Scientifica. 2023;8:14-22.
