ÖZ
Amaç
Endovasküler aort tamiri (EVAR) sonrası başarının temel ölçütü anevrizma kesesinin küçülmesidir. Ancak bazı olgularda, herhangi bir endoleak saptanmamasına rağmen kesenin büyümeye devam ettiği “endotension” tip V endoleak fenotipi gözlenmektedir. Bu çalışma, EVAR sonrası kalıcı kese genişlemesine yol açan morfolojik, biyomekanik ve sistemik faktörleri boylamsal bir perspektifle incelemeyi amaçlamaktadır
Gereç ve Yöntem
Çalışma kapsamında, EVAR uygulanan ve en az 18 ay takip edilen 41 ardışık hastanın verileri retrospektif olarak analiz edilmiştir. Bilgisayarlı tomografi anjiyografi üzerinden alınan anatomik ölçümler; yüksek duyarlılıklı C-reaktif protein (hs-CRP) düzeyi gibi biyokimyasal parametreler ve komorbidite profilleri ile karşılaştırılarak, kese genişlemesini öngördüren faktörler multivaryant lojistik regresyon modeli ile belirlenmiştir.
Bulgular
Takip süresince hastaların %14,6’sında ≥5 mm kese genişlemesi saptanmıştır. Yapılan analizlerde, 60 mm üzerindeki preoperatif kese çapı [olasılık oranı (OR): 3.24] ve yüksek mural trombüs yükü (OR: 2.86), kalıcı kese büyümesinin en güçlü bağımsız biyomekanik belirleyicileri olarak öne çıkmıştır. Genişleme gösteren hastalarda sistemik inflamasyonun bir göstergesi olan hs-CRP düzeylerinin belirgin şekilde yüksek olduğu ve bu hastalarda kronik obstrüktif akciğer hastalığı, obezite ve hipotiroidi gibi sistemik durumların daha sık görüldüğü tespit edilmiştir.
Sonuç
Post-EVAR kese genişlemesi, sadece teknik bir yetersizlik değil; landing zone kalitesi, mural trombüs biyomekaniği ve hastanın enflamatuvar profilinin etkileşimiyle ortaya çıkan sistemik bir fenotiptir. Görünür bir sızıntı olmasa dahi, mural trombüsün basınç iletimini kolaylaştırması kesenin gerilmesine neden olabilmektedir. Bu durum, takip süreçlerinde endoleak varlığından ziyade kese hacmi ve biyomekanik risk faktörlerine odaklanan kişiselleştirilmiş stratejilerin önemini vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler:
EVAR, anevrizma kese genişlemesi, endotension, mural trombüs biyomekaniği, hs-CRP, landing zone kalitesi
Kaynaklar
1Greenhalgh RM, Brown LC, Powell JT, Thompson SG, Epstein D, Sculpher MJ. Endovascular versus open repair of abdominal aortic aneurysm. N Engl J Med. 2010;362:1863-71.
2Schermerhorn ML, Buck DB, O’Malley AJ, Curran T, McDonald EL, Huang CL, et al. Long-term outcomes of endovascular and open repair of abdominal aortic aneurysm. N Engl J Med. 2015;373:328-38.
3Gilling-Smith G, Brennan J, Harris P, Bakran A, Gould D, McWilliams R. Endotension after endovascular aneurysm repair: definition, classification, and strategies for management. J Endovasc Surg. 1999;6:305-7.
4Tsolkas P, Boussios N, Antoniou GA, Antoniou SA, Argitis A, George G. Factors predicting aneurysm sac shrinkage after endovascular aortic repair. Vasc Endovascular Surg. 2018;52:263-70.
5Chaikof EL, Blankensteijn JD, Harris PL, White GH, Zarins CK, Bernhard VM, et al. Reporting standards for endovascular aortic aneurysm repair. J Vasc Surg. 2002;35:1048-60.
6Karasawa S, Ohki T, Maeda K, Kanaoka Y, Kato M, Toya N, et al. Effect of mural thrombus on aneurysm sac behavior after endovascular aortic repair. J Vasc Surg. 2021;73:1960-8.
7Silingardi R, Gennai S, Leone N, Farchioni L, Giovaninetti G, Ferrari R, et al. Analysis of anatomical risk factors for aneurysm sac expansion after EVAR. J Cardiovasc Surg (Torino). 2017;58:671-8.
8El Batti S, Cochennec F, Roudot-Thoraval F, Becquemin JP. Type II endoleaks after endovascular repair of abdominal aortic aneurysm are not always benign. Ann Vasc Surg. 2013;27:9-18.
9Soler R, Rodriguez E, Bargay J, de la Fuente N, Roman J, Fernandez J. Endotension: a systemic review of the literature. Ann Vasc Surg. 2014;28:1781-8.
10Bastos Gonçalves F, Stolker RJ, de Vries JP, van der Waal J, Ten Raa S, Verhagen HJ, et al. The proportional change in abdominal aortic aneurysm volume as a predictor of subsequent expansion. J Vasc Surg. 2012;56:613-20.
11Chen JX, Stavropoulos SW. Type 2 endoleak management. Semin Intervent Radiol. 2020;37:365-70.
12Wyss TR, Brown LC, Powell JT, Thompson SG, Epstein D, Sculpher MJ. Predictors and significance of aneurysm sac growth after endovascular aortic aneurysm repair. Eur J Vasc Endovasc Surg. 2010;39:165-71.
13Sternbergh WC 3rd, Money SR, Greenberg RK, Chuter TA. Influence of endograft oversizing on device migration, endoleak, and sac changes. J Vasc Surg. 2004;39:20-6.
14Walker J, Tucker LY, Goodney P, Candell L, Hua H, Okuhn S, et al. Type II endoleaks after endovascular abdominal aortic aneurysm repair are associated with adverse late outcomes. J Vasc Surg. 2015;62:900-7.
15Kwaifa IK, Bahari H, Yong YK, Noor SM. Endothelial dysfunction in obesity-induced inflammation: molecular mechanisms and clinical implications. Biomolecules. 2020;10:291.
16Mills NL, Miller JJ, Anand A, Robinson SD, Fraser JA, Anderson D, et al. Increased arterial stiffness in patients with chronic obstructive pulmonary disease: a mechanism for increased cardiovascular risk. Thorax. 2008;63:306-11.
17Maclay JD, McAllister DA, Mills NL, Paterson FP, Ludlam CA, et al. Vascular dysfunction in chronic obstructive pulmonary disease. Am J Respir Crit Care Med. 2009;180:513-20.
18Naqvi REZ, Baroom G, Zheng L, Hibino M, Berlanga-Taylor A, Heath AK, et al. Blood pressure, hypertension, and the risk of aortic aneurysm in the UK Biobank. BMC Cardiovasc Disord. 2025;25:799.
19Olsson KW, Mani K, Burdess A, Patterson S, Scali ST, Kölbel T, et al. Outcomes after endovascular aortic intervention in patients with connective tissue disease. JAMA Surg. 2023;158:832-9.
20Arbatli H, Yağan N, Demirsoy E, Unal M, Tekin S, Numan F, et al. Abdominal aort anevrizmalarinin endovasküler tedavisi [Endovascular treatment of abdominal aortic aneurysms]. Anadolu Kardiyol Derg. 2003;3:115-21.
21De Bruin JL, Baas AF, Buth J, Prinssen M, Verhoeven EL, Cuypers PW, et al. Long-term outcome of open or endovascular repair of abdominal aortic aneurysm. N Engl J Med. 2010 May 20;362:1881-9.
22Lederle FA, Freischlag JA, Kyriakides TC, Matsumura JS, Padberg FT Jr, Kohler TR, et al. Long-term comparison of endovascular and open repair of abdominal aortic aneurysm. N Engl J Med. 2012;367:1988-97.
