Güvenli Cerrahi Kontrol Listelerinin Kullanımının Ekip İletişimi Üzerine Etkisi: Sistematik Derleme ve Meta-analiz Çalışması

Neşe ALTINÇEKİÇ; Tülin YILDIZ

doi:10.4274/nkmj.galenos.2026.50570

ÖZ

Amaç

Çalışmanın amacı güvenli cerrahi kontrol listelerinin kullanımının ekip iletişimine etkisini meta-analiz yöntemi ile belirlemektir.

Gereç ve Yöntemler

Çalışmada Google Scholar, Medline, PubMed, Ulusal Tez Merkezi, ScienceDirect, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Kütüphanesi katalog ve veri tabanlarından yararlanıldı. Çalışmaya 2009-2023 yılları arasında Türkçe veya İngilizce dillerinde yayımlanmış, lisansüstü tezlerde, ulusal ya da uluslararası hakemli dergilerde ve ulusal kitaplarda yayın olmuş bilimsel makale niteliği taşıyan araştırmalar dahil edildi. Araştırmalar taranırken İngilizce “safe surgery”, “safe surgery checklist’’, “checklist”, “team communication” ve türkçe “güvenli cerrahi”, “güvenli cerrahi kontrol listesi”, “kontrol listesi”, “ekip iletişimi” kelimeleri kullanıldı. 10 Mart 2023 tarihli yapılan son taramaya göre toplamda 172 araştırma sonucuna ulaşıldı. Araştırma kriterlerimize uyan 5 çalışma ile meta analiz gerçekleştirildi.

Bulgular

Analize dahil edilen 5 makalenin meta-analizi ile yapılan inceleme sonucunda araştırmaların homojen bir yapıda olduğu belirlendi. Meta-analize dahil edilen, güvenli cerrahi kontrol listelerinin kullanımının ekip iletişimine etkisinin değerlendirilen 5 çalışma 2011 ile 2020 arasında yayımlanmış araştırma makaleleridir. Çalışmada ortalama etki büyüklüğü değeri (olasılıklar oranı) (+1,806) pozitif bulundu. Güvenli cerrahi kontrol listelerinin ekip iletişimi üzerindeki etki büyüklüğünün 1,806 (95% güven aralığı: 1,357-2,402; p=0,000) olan Odds oranı, istatistiksel olarak anlamlı olduğunu gösterdi.

Sonuç

Güvenli cerrahi kontrol listelerini kullanan cerrahi ekiplerde, kullanmayanlara göre ekip iletişiminin 1,8 kat daha fazla etkili olabileceği saptandı.

Anahtar Kelimeler:

Güvenli cerrahi, güvenli cerrahi kontrol listesi, kontrol listesi, cerrahi ekip iletişimi, meta-analiz

Kaynaklar

Dirie NI, Elmi AH, Ahmed AM, Ahmed MM, Omar MA, Hassan MM, et al. Implementation of the WHO surgical safety checklist in resource-limited Somalia: a new standard in surgical safety. Patient Saf Surg. 2024;14;18:30.

Anderson O, Davis R, Hanna GB, Vincent CA. Surgical adverse events: a systematic review. Am J Surg. 2013;206:253-62.

CrossRef PubMed Google Scholar

Mahajan RP. The WHO surgical checklist. Best Pract Res Clin Anaesthesiol. 2011;25:161-8.

CrossRef PubMed Google Scholar

Gökay P, Taştan S, Ayhan H, İyigün E, Can MF. Dünya Sağlık örgütü güvenli cerrahi kontrol listesinin kullanımı: sistematik inceleme. Gülhane Tıp Derg. 2016;58:136-42.

Soyer Ö, Yavuz Van Gıersbergen M. Güvenli cerrahi kontrol listesinin etkinliği: sistematik inceleme. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2017;20:286-98.

Tawfik GM, Dila KAS, Mohamed MYF, Tam DNH, Kien ND, Ahmed AM, et al. A step by step guide for conducting a systematic review and meta-analysis with simulation data. Trop Med Health. 2019;47:46.

CrossRef

Manser T, Foster S, Flin R, Patey R. Team communication during patient handover from the operating room: more than facts and figures. Hum Factors. 2013;55:138-56.

CrossRef PubMed Google Scholar

Nahcivan N, Seçginli S. Joanna Briggs Institute MAStARI critical appraisal tools: psychometric testing of the Turkish versions. In: 2nd International Clinical Nursing Research Congress; 24-27 June 2015; İstanbul, Türkiye. p. 1.

Urban D, Burian BK, Patel K, Turley NW, Elam M, MacRobie AG, et al. Surgical teams’ attitudes about surgical safety and the surgical safety checklist at 10 years: a multinational survey. Ann Surg Open. 2021;6;2:e075.

Cabral RA, Eggenberger T, Keller K, Gallıson BS, Newman D. Use of a surgical safety checklist to improve team communication. AORN J. 2016:206-16.

CrossRef PubMed Google Scholar

Willassen ET, Jacobsen ILS, Tveiten S. Safe surgery checklist, patient safety, teamwork, and responsibility-coequal demands? A Focus Group Study. Glob Qual Nurs Res. 2018;5:2333393618764070.

Henrickson SE, Wadhera RK, Elbardissi AW, Wiegmann DA, Sundt TM 3rd. Development and pilot evaluation of a preoperative briefing protocol for cardiovascular surgery. J Am Coll Surg. 2009;208:1115-23.

CrossRef PubMed Google Scholar

Pugel AE, Simianu VV, Flum DR, Patchen Dellinger E. Use of the surgical safety checklist to improve communication and reduce complications. J Infect Public Health. 2015;8:219-25.

CrossRef PubMed Google Scholar

Treadwell JR, Lucas S, Tsou AY. Surgical checklists: a systematic review of impacts and implementation. BMJ Qual Saf. 2014;23:299-318.

CrossRef PubMed Google Scholar

Verdi KG, Wesson HK, Higgins R. Chapter 6 - Structured perioperative team communication. In: Handbook of perioperative and procedural patient safety. Elseiver; 2023. p. 63-74.

Govindappagari S, Guardado A, Goffman D, Bernstein J, Lee C, Schonfeld S, et al. Is communication improved with the implementation of an obstetrical version of the World Health Organization Safe Surgery Checklist? J Patient Saf. 2020;16:279-83.

CrossRef

Helmiö P, Blomgren K, Takala A, Pauniaho SL, Takala RS, Ikonen TS. Towards better patient safety: WHO surgical safety checklist in otorhinolaryngology. Clin Otolaryngol. 2011;36:242-7.

CrossRef PubMed Google Scholar

Mohammed A, Wu J, Biggs T, Ofili-Yebovi D, Cox M, Pacquette S, et al. Does use of a World Health Organization obstetric safe surgery checklist improve communication between obstetricians and anaesthetists? A retrospective study of 389 caesarean sections. BJOG. 2012;120:644-8.

Solsky I, Berry W, Edmondson L, Lagoo J, Baugh J, Blair A, et al. World Health Organization surgical safety checklist modification: do changes emphasize communication and teamwork? J Surg Res. 2020;246:614-22.