Koroner Yoğun Bakım Ünitesinde Deliryum: Belirleyiciler ve Mortalite Üzerindeki Prognostik Etkisi

Meryem Gül TEKSİN TAŞ; Damla ÖZTÜRK EFE; Gülşen TEKSİN; Aykut DEMİRKIRAN; Özge SAHMELİKOĞLU ONUR; Yusuf Ziya ŞENER

doi:10.4274/nkmj.galenos.2026.54771

ÖZ

Amaç

Deliryum, yoğun bakım ünitelerinde sık görülen ve mortalite ile morbidite artışıyla ilişkili akut nöropsikiyatrik bir durumdur. Ancak koroner yoğun bakım ünitesinde (KYBÜ) deliryum gelişen kardiyak hastalarda mortalite ile ilişkili prognostik faktörler yeterince tanımlanmamıştır. Bu çalışmada, KYBÜ’de deliryum gelişen hastaların klinik özellikleri ve mortalite ile ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem

Tek merkezli, retrospektif tasarlanan bu araştırmaya, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi KYBÜ’de Ocak-Aralık 2024 arasında yatarak izlenmiş ve deliryum tanısı konmuş 62 hasta dahil edilmiştir. Sosyodemografik veriler, laboratuvar bulguları, risk faktörleri, tedavi yaklaşımları, yatış süreleri, mortalite ve advers olaylar geriye dönük olarak analiz edilmiştir.

Bulgular

Hastaların ortalama yaşı 76,6±10,5 yıl olup %58,1’i kadındı. Uzamış mekanik ventilasyon süresi (p=0,012), solunum yolu enfeksiyonu (p=0,038) ve santral venöz kateter kullanımı (p=0,036) hastane içi advers sonuçlarla anlamlı ilişkili bulundu. Yüksek kan üre azotu (BUN) (p=0,034), kreatinin (p=0,007), laktat (p=0,012), düşük pH (p=0,026) ve uzamış KYBÜ yatış süresi (p=0,001) hastane içi mortalite ile anlamlı ilişkiliydi. Altı aylık mortalite ise depresyon öyküsü (p=0,002), bakım evi öyküsü (p=0,002), morfin kullanımı (p=0,002), santral venöz kateterizasyon (p=0,011), kalp yetersizliği (p=0,003), yüksek BUN (p=0,003), kreatinin (p=0,007), laktat (p=0,012) ve mekanik ventilasyon süresi (p=0,049) ile ilişkili bulundu.

Sonuç

KYBÜ’de deliryum gelişen hastalarda mortalite; organ fonksiyon bozukluğu göstergeleri, enfeksiyon yükü, invaziv girişimler ve psikososyal kırılganlık faktörleri ile yakından ilişkilidir. Deliryum, sistemik klinik instabilitenin bir göstergesi olarak değerlendirilmelidir ve kapsamlı risk değerlendirmesi ile multidisipliner yönetim yaklaşımları önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler:

Deliryum, koroner yoğun bakım, mortalite, retrospektif çalışma

Kaynaklar

Salluh JI, Soares M, Teles JM, Ceraso D, Raimondi N, Nava VS, et al. Delirium epidemiology in critical care (DECCA): an international study. Crit Care. 2010;14:R210.

CrossRef

Mesa P, Previgliano IJ, Altez S, Favretto S, Orellano M, Lecor C, et al. Delirium in a Latin American intensive care unit. A prospective cohort study of mechanically ventilated patients. Rev Bras Ter Intensiva. 2017;29:337-45.

Ely EW, Inouye SK, Bernard GR, Gordon S, Francis J, May L, et al. Delirium in mechanically ventilated patients: validity and reliability of the confusion assessment method for the intensive care unit (CAM-ICU). JAMA. 2001;286:2703-10.

Khan SH, Wang S, Harrawood A, Martinez S, Heiderscheit A, Chlan L, et al. Decreasing delirium through music (DDM) in critically ill, mechanically ventilated patients in the intensive care unit: study protocol for a pilot randomized controlled trial. Trials. 2017;18:574.

CrossRef

Liu S, Zhao R, Yang R, Zhao H, Ji C, Duan M, et al. Are dexmedetomidine and olanzapine suitable to control delirium in critically ill elderly patients? A retrospective cohort study. Biomed Pharmacother. 2021;139:111617.

Martin BJ, Buth KJ, Arora RC, Baskett RJ. Delirium: a cause for concern beyond the immediate postoperative period. Ann Thorac Surg. 2012;93:1114-20.

CrossRef PubMed Google Scholar

Stransky M, Schmidt C, Ganslmeier P, Grossmann E, Haneya A, Moritz S, et al. Hypoactive delirium after cardiac surgery as an independent risk factor for prolonged mechanical ventilation. J Cardiothorac Vasc Anesth. 2011;25:968-74.

Milbrandt EB, Deppen S, Harrison PL, Shintani AK, Speroff T, Stiles RA, et al. Costs associated with delirium in mechanically ventilated patients. Crit Care Med. 2004;32:955-62.

Genoni F, Guerrini M, Sannino P, Galazzi A. Italian pediatric intensive care units need to improve the assessment of delirium, like many other countries. Minerva Anestesiol. 2023;89:1060-1.

CrossRef PubMed Google Scholar

Morandi A, Piva S, Ely EW, Myatra SN, Salluh JIF, Amare D, et al. Worldwide survey of the “assessing pain, both spontaneous awakening and breathing trials, choice of drugs, delirium monitoring/management, early exercise/mobility, and family empowerment” (ABCDEF) bundle. Crit Care Med. 2017;45:e1111-22.

CrossRef

Galazzi A, Giusti GD, Pagnucci N, Bambi S; Aniarti Panel Expert. Assessment of delirium in adult patients in intensive care unit: Italian critical care nurses best practices. Intensive Crit Care Nurs. 2021;66:103072.

CrossRef PubMed Google Scholar

Devlin JW, Skrobik Y, Gélinas C, Needham DM, Slooter AJC, Pandharipande PP, et al. Executive summary: clinical practice guidelines for the prevention and management of pain, agitation/sedation, delirium, immobility, and sleep disruption in adult patients in the ICU. Crit Care Med. 2018;46:1532-48.

CrossRef

Smith HAB, Besunder JB, Betters KA, Johnson PN, Srinivasan V, Stormorken A, et al. 2022 society of critical care medicine clinical practice guidelines on prevention and management of pain, agitation, neuromuscular blockade, and delirium in critically ill pediatric patients with consideration of the ICU environment and early mobility. Pediatr Crit Care Med. 2022;23:e74-110.

CrossRef

Ibrahim K, McCarthy CP, McCarthy KJ, Brown CH, Needham DM, Januzzi JL Jr, et al. Delirium in the cardiac intensive care unit. J Am Heart Assoc. 2018;7:e008568.

Grotti S, Falsini G. Delirium in cardiac patients. Eur Heart J. 2017;38:2244.

CrossRef PubMed Google Scholar

Järvelä K, Porkkala H, Karlsson S, Martikainen T, Selander T, Bendel S. Postoperative delirium in cardiac surgery patients. J Cardiothorac Vasc Anesth. 2018;32:1597-602.

CrossRef PubMed Google Scholar

Lundström M, Edlund A, Karlsson S, Brännström B, Bucht G, Gustafson Y. A multifactorial intervention program reduces the duration of delirium, length of hospitalization, and mortality in delirious patients. J Am Geriatr Soc. 2005;53:622-8.

Gottesman RF, Grega MA, Bailey MM, Pham LD, Zeger SL, Baumgartner WA, et al. Delirium after coronary artery bypass graft surgery and late mortality. Ann Neurol. 2010;67:338-44.

Andrews PS, Wang S, Perkins AJ, Gao S, Khan S, Lindroth H, et al. Relationship between intensive care unit delirium severity and 2-year mortality and health care utilization. Am J Crit Care. 2020;29:311-7.

Falsini G, Grotti S, Porto I, Toccafondi G, Fraticelli A, Angioli P, et al. Long-term prognostic value of delirium in elderly patients with acute cardiac diseases admitted to two cardiac intensive care units: a prospective study (DELIRIUM CORDIS). Eur Heart J Acute Cardiovasc Care. 2018;7:661-70.

Mossello E, Baroncini C, Pecorella L, Giulietti C, Chiti M, Caldi F, et al. Predictors and prognosis of delirium among older subjects in cardiac intensive care unit: focus on potentially preventable forms. Eur Heart J Acute Cardiovasc Care. 2020;9:771-8.