Melatoninin Radyasyona Bağlı Akciğer Hasarına Karşı Doza Bağımlı Etkileri: Deneysel Bir Çalışma
PDF
Atıf
Paylaş
Talep
Özgün Araştırma
CİLT: 14 SAYI: 2
P: 126 - 133
Haziran 2026

Melatoninin Radyasyona Bağlı Akciğer Hasarına Karşı Doza Bağımlı Etkileri: Deneysel Bir Çalışma

Namik Kemal Med J 2026;14(2):126-133
Bilgi mevcut değil.
Bilgi mevcut değil
Alındığı Tarih: 24.10.2025
Kabul Tarihi: 16.01.2026
Online Tarih: 16.06.2026
Yayın Tarihi: 16.06.2026
PDF
Atıf
Paylaş
Talep

ÖZ

Amaç

Çalışmamızın amacı, melatonin (MLT) tedavisinin, radyoterapi (RT) sonrasında oluşan pnömonit ve pulmoner fibrozis gibi radyasyon kaynaklı akciğer hasarını (RILI) engelleyip engellemeyeceğini araştırmak ve özellikle doz bağımlı etkilerini incelemektir.

Gereç ve Yöntem

Tedavi gruplarına 12 Gy RT’yi tek bir dozda uygulamadan önce sırasıyla 100 mg/kg, 50 mg/kg ve 5 mg/kg MLT verilmiştir. 8. haftanın sonunda sıçanlar feda edilmiş ve hematoksilin ve eozin ile boyanmış akciğer dokuları alveoler septum alanına dayalı yarı-quantitatif bir puanlama yöntemiyle değerlendirilmiştir.

Bulgular

Kontrol grubunda ortalama alveoler septum alanı 38+11,07 μm2 bulunmuştur. RT grubunda alveoler boşlukta bozulma ve alveoler septum kalınlaşmasında artış gözlenmiş ve ortalama 42,3+6,60 μm2 olmuştur. 100 mg/kg grubu, en büyük septum kalınlaşması ve alveoler boşlukta en fazla azalmayı göstermiştir ve ortalama 49,0+12,37 μm2 bulunmuştur. MLT 50 mg/kg ve 5 mg/kg grupları ise alveolar morfolojiyi korumuş ve daha az septum bozulması göstermiştir, ortalama sırasıyla 35,0+9,08 μm2 ve 31,1+5,73 μm2 olmuştur. 100 mg/kg grubunun alveolar septum alanı, 50 ve 5 mg/kg gruplarına göre anlamlı şekilde daha büyük bulunmuştur (p=0,034 ve 0,003). Bu bulgu, 100 mg/kg MLT dozunun, yüksek dozda pro-oksidan etkiler nedeniyle, akciğer dokusunda daha fazla profibrotik değişikliklere yol açarak alveoler boşluğun azalmasına neden olduğunu göstermektedir.

Sonuç

Bu bulgular, RILI yönetiminde MLT dozajının önemini vurgulamaktadır. 50 mg/kg altı dozlar, alveolar septum bozulmasının daha az olmasını sağlayarak akciğer hasarına karşı koruyucu etki gösterebilir.

Anahtar Kelimeler:
Melatonin, oksidatif stres, pnömonit, radyasyona bağlı akciğer hasarı, radyoproteksiyon, sıçan

Kaynaklar

1
Bray F, Laversanne M, Sung H, Ferlay J, Siegel RL, Soerjomataram I, et al. Global cancer statistics 2022: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA Cancer J Clin. 2024;74:229-63.
2
Güzelöz Çapar Z, Ellidokuz H, Yıldırım A, Yiğitbaşı L, Çetingöz R. Evaluation of the treatment field deviations in different set-up positions during thoracic radiotherapy in lung cancer patients. Turk J Oncol. 2022;37:394-402.
3
Gao Y, Sun X, Hou Y, Zhang M, Tan W, Zhang Y, et al. Efficacy and safety of immunoradiotherapy for advanced non-small cell lung cancer: a retrospective comparative cohort study. J Thorac Dis. 2023;15:3182-96.
4
Kong M, Lim YJ, Kim Y, Chung MJ, Min S, Shin DO, et al. Diabetes mellitus is a predictive factor for radiation pneumonitis after thoracic radiotherapy in patients with lung cancer. Cancer Manag Res. 201911:7103-10.
5
Zanoni M, Cortesi M, Zamagni A, Tesei A. The role of mesenchymal stem cells in radiation-induced lung fibrosis. Int J Mol Sci. 2019;20:3876.
6
Arroyo-Hernández M, Maldonado F, Lozano-Ruiz F, Muñoz-Montaño W, Nuñez-Baez M, Arrieta O. Radiation-induced lung injury: current evidence. BMC Pulm Med. 2021;21:9.
7
Tian X, Wang F, Luo Y, Ma S, Zhang N, Sun Y, et al. Protective role of nuclear factor-erythroid 2-related factor 2 against radiation-induced lung injury and inflammation. Front Oncol. 2018;8:542.
8
Koc M, Taysi S, Buyukokuroglu ME, Bakan N. Melatonin protects rat liver against irradiation-induced oxidative injury. J Radiat Res. 2003;44:211-5.
9
Zhu H, Chen Y, Bai LC, Cao XR, Xu R. Different effects of melatonin on X-rays-irradiated cancer cells in a dose-dependent manner. Dose Response. 2019;17:1559325819877271.
10
Take G, Erdogan D, Helvacioglu F, Göktas G, Ozbey G, Uluoglu C, et al. Effect of melatonin and time of administration on irradiation-induced damage to rat testes. Braz J Med Biol Res. 2009;42:621-8.
11
Tahamtan R, Shabestani Monfared A, Tahamtani Y, Tavassoli A, Akmali M, Mosleh-Shirazi MA, et al. Radioprotective effect of melatonin on radiation-induced lung injury and lipid peroxidation in rats. Cell J. 201517:111-20.
12
Verbeke M, Thierens H, Taeymans Y, De Ridder L. An organotypical in vitro model for vascular tissue remodelling and its application to study radiation effects. Cytotechnology. 2000;34:185-95.
13
Downing L, Sawarynski KE, Li J, McGonagle M, Sims MD, Marples B. A simple quantitative method for assessing pulmonary damage after x irradiation. Radiat Res. 2010;173:536-44.
14
Schindelin J, Rueden CT, Hiner MC, Eliceiri KW. The imagej ecosystem: an open platform for biomedical image analysis. Mol Reprod Dev. 2015;82:518-29.
15
Elicin O, Bese N, Yetmen O, Güzel E. Does lapatinib increase pulmonary toxicity when concurrently used with radiation therapy? An experimental study with Wistar albino rats. Journal of Clinical Oncology. 2011;29:e11136-e.
16
Jang SS, Kim HG, Lee JS, Han JM, Park HJ, Huh GJ, et al. Melatonin reduces X-ray radiation-induced lung injury in mice by modulating oxidative stress and cytokine expression. Int J Radiat Biol. 2013;89:97-105.
17
Sheikholeslami S, Aryafar T, Abedi-Firouzjah R, Banaei A, Dorri-Giv M, Zamani H, et al. The role of melatonin on radiation-induced pneumonitis and lung fibrosis: a systematic review. Life Sci. 2021;281:119721.
18
Elkerdasy H, Elshazly AME, Baioumy BQB, El Sayed YMI, Hussein AYA. The possible protective effect of melatonin and coenzyme Q10 on lung injury induced by bleomycin in adult male albino rats. The Egyptian Journal of Hospital Medicine. 2021;83:1536-43.
19
Mao K, Luo P, Geng W, Xu J, Liao Y, Zhong H, et al. An integrative transcriptomic and metabolomic study revealed that melatonin plays a protective role in chronic lung inflammation by reducing necroptosis. Front Immunol. 2021;12:668002.
20
Liu Y, Zhang L, Zhang H, Liu B, Wu Z, Zhao W, et al. Exogenous melatonin modulates apoptosis in the mouse brain induced by high-LET carbon ion irradiation. J Pineal Res. 2012;52:47-56.
21
Manda K, Ueno M, Anzai K. Melatonin mitigates oxidative damage and apoptosis in mouse cerebellum induced by high-LET 56Fe particle irradiation. J Pineal Res. 2008;44:189-96.
22
Van De Vlekkert D, Machado E, d’Azzo A. Analysis of generalized fibrosis in mouse tissue sections with masson’s trichrome staining. Bio Protoc. 2020;10:e3629.
23
Farhood B, Aliasgharzadeh A, Amini P, Rezaeyan A, Tavassoli A, Motevaseli E, et al. Mitigation of radiation-induced lung pneumonitis and fibrosis using metformin and melatonin: a histopathological study. Medicina (Kaunas). 2019;55:417.
24
Ghobadi G, Wiegman EM, Langendijk JA, Widder J, Coppes RP, van Luijk P. A new CT-based method to quantify radiation-induced lung damage in patients. Radiotherapy and Oncology. 2015;117:4-8.