ÖZ
Takayasu arteriti (TAK), başlıca aorta ve aortanın ana dallarını tutan nadir, kronik bir büyük damar vaskülitidir. Asya toplumlarında daha sık görülmekte olup belirgin coğrafi farklılıklar göstermektedir. Hastalık çoğunlukla kadınları etkiler ve genellikle yaşamın ikinci veya üçüncü dekadında ortaya çıkar. Tanı, özgül olmayan semptomlar ve kesin tanı koydurucu laboratuvar testlerinin bulunmaması nedeniyle güçtür; bu nedenle temel olarak klinik şüphe ve görüntüleme bulgularına dayanır. Takayasu arteriti tanısı için 2022 American College of Rheumatology/European League Against Rheumatism kriterlerine göre hastaların 60 yaşın altında olması ve büyük damar vasküliti ile uyumlu görüntüleme bulgularının bulunması gerekmektedir. Ek klinik ve görüntüleme özellikleri puanlama sistemine katkı sağlar ve toplam puanın 5 veya üzerinde olması tanıyı destekler. Bu olgu sunumunda, daha önce bilinen herhangi bir hastalığı olmayan, tekrarlayan ateş ve kilo kaybı ile başvuran 26 yaşında bir kadın hasta sunulmaktadır. Klinik muayenede kollar arasında nabız ve kan basıncı farkı saptanmış olup bu bulgu vasküler tutulumu düşündürmüştür. Laboratuvar bulgularında eritrosit sedimantasyon hızı (ESR) ve C-reaktif protein (CRP) düzeylerinde yükseklik izlenmiş, bunun dışında ek bir anormallik saptanmamıştır. Bilgisayarlı tomografi (BT) anjiyografide vasküler değişiklik izlenmezken, pozitron emisyon tomografisi (PET)/BT’de sağ subklavian arterde vaskülit ile uyumlu hafif artmış florodeoksiglukoz tutulumu gösterilmiştir.
Hastaya TAK tanısı konulmuş ve metotreksat ile kortikosteroid tedavisi başlanmıştır. Tedavi sonucunda enflamatuvar belirteçlerde ve klinik semptomlarda belirgin iyileşme sağlanmıştır. Altıncı ayda hem ESR hem de CRP düzeyleri normale dönmüştür.
Bu olgu, tekrarlayan sistemik semptomları olan genç kadın hastalarda akut faz reaktanlarının değerlendirilmesinin, her iki kolda nabız ve kan basıncının karşılaştırılmasının ve TAK tanısının akılda tutulmasının önemini vurgulamaktadır. Görüntüleme tanıda merkezi bir role sahiptir; PET/BT, erken enflamatuvar değişikliklerin saptanmasında BT anjiyografiye kıyasla daha yüksek duyarlılık sağlayabilir. Hastanın izole subklavian arter tutulumu ile tip I TAK olarak sınıflandırılması, Türkiye’de görülen yaygın anjiyografik paternlerle uyumludur. Genel olarak bu olgu, PET/BT’nin tanısal değerini ortaya koymakta ve TAK’ın değişken klinik sunumu konusunda farkındalığın önemini desteklemektedir.
Anahtar Kelimeler:
Takayasu arteriti, vaskülit, subklavyen arter, PET/BT
Kaynaklar
1Somashekar A, Leung YT. Updates in the diagnosis and management of Takayasu’s arteritis. Postgrad Med. 2023;135:14-21.
2Onen F, Akkoc N. Epidemiology of Takayasu arteritis. La Presse Médicale. 2017;46:e197-e203.
3Watts R, Al-Taiar A, Mooney J, Scott D, MacGregor A. The epidemiology of Takayasu arteritis in the UK. Rheumatology. 2009;48:1008-11.
4Zhang Z, Wang W, Zhou M, Lu PYJ, Li Y, Chen Y. An observational study of sex differences in Takayasu arteritis in China: implications for worldwide regional differences. Ann Vasc Surg. 2020;66:309-17.
5Zhou J, Li J, Wang Y, Yang Y, Zhao J, Li M, et al. Age, sex and angiographic type-related phenotypic differences in inpatients with Takayasu arteritis: a 13-year retrospective study at a national referral center in China. Front Cardiovasc Med.2023;10:1099144.
6Gudbrandsson B, Molberg Ø, Garen T, Palm Ø. Prevalence, incidence, and disease characteristics of Takayasu arteritis by ethnic background: data from a large, population-based cohort resident in southern Norway. Arthritis Care Res (Hoboken). 2017;69:278-85.
7Sanchez-Alvarez C, Mertz LE, Thomas CS, Cochuyt JJ, Abril A. Demographic, clinical, and radiologic characteristics of a cohort of patients with Takayasu arteritis. Am J Med. 2019;132:647-51.
8Vaideeswar P, Deshpande JR. Pathology of Takayasu arteritis: a brief review. Ann Pediatr Cardiol. 2013;6:52-8.
9Keser G, Aksu K, Direskeneli RH. Takayasu arteritis: an update. Turk J Med Sci. 2018;48:681-97.
10Dua AB, Kalot MA, Husainat NM, Byram K, Springer JM, James KE, et al. Takayasu arteritis: a systematic review and meta-analysis of test accuracy and benefits and harms of common treatments. ACR Open Rheumatol. 2021;3:80-90.
11Grayson PC, Alehashemi S, Bagheri AA, Civelek AC, Cupps TR, Kaplan MJ, et al. 18F-fluorodeoxyglucose–positron emission tomography as an imaging biomarker in a prospective, longitudinal cohort of patients with large vessel vasculitis. Arthritis Rheumatol. 2018;70:439-49.
12Dejaco C, Ramiro S, Duftner C, Besson FL, Bley TA, Blockmans D, et al. EULAR recommendations for the use of imaging in large vessel vasculitis in clinical practice. Ann Rheum Dis. 2018;77:636-43.
13Grayson PC, Ponte C, Suppiah R, Robson JC, Gribbons KB, Judge A, et al. 2022 American College of Rheumatology/EULAR classification criteria for Takayasu arteritis. Arthritis Rheumatol. 2022;74:1872-80.
14Numano F. The story of Takayasu arteritis. Rheumatology. 2002;41:103-6.
15Bicakcigil M, Aksu K, Kamali S, Ozbalkan Z, Ates A, Karadag O, et al. Takayasu’s arteritis in Turkey—clinical and angiographic features of 248 patients. Clin Exp Rheumatol. 2009;27:S59.
16Sun Y, Yin Mm, Ma Ll, Dai Xm, Lv Lj, Chen Xx, et al. Epidemiology of Takayasu arteritis in Shanghai: a hospital-based study and systematic review. Int J Rheum Dis. 2021;24:1247-56.
17Setty HN, Vijaykumar J, Nagesh C, Patil SS, Jadav S, Raghu T, et al. Takayasu’s arteritis-a comprehensive review. J Rare Dis Res Treat. 2017;2.
18Birlik M, Kücükyavas Y, Aksu K, Solmaz D, Can G, Taylan A, et al. Epidemiology of Takayasu’s arteritis in Turkey. Clin Exp Rheumatol. 2016;34:S33-S9.
19Watanabe Y, Miyata T, Tanemoto K. Current clinical features of new patients with Takayasu arteritis observed from cross-country research in Japan: age and sex specificity. Circulation. 2015;132:1701-9.
20Alnabwani D, Patel P, Kata P, Patel V, Okere A, Cheriyath P. The epidemiology and clinical manifestations of Takayasu arteritis: a descriptive study of case reports. Cureus. 2021;13.
21Mammeri A, Guermaz R, Hatri A, Kessal F, Taharboucht S, Hamrour F, et al. Hypertension during Takayasu’s disease: an Algerian single center experience of 279 patients. Annales de Cardiologie et d’Angéiologie. 2017.
22Tombetti E, Mason JC. Application of imaging techniques for Takayasu arteritis. Presse Med. 2017;46:e215-e23.
23Pelletier-Galarneau M, Ruddy TD. PET/CT for diagnosis and management of large-vessel vasculitis. Curr Cardiol Rep.2019;21:34.
24Luo Z-H, Qi W-L, Jin A-F, Zeng Q-Y. Benefits and challenges of 18F-FDG PET/CT in patients with Takayasu arteritis. Clinical Radiology. 2024;79:428-35.
25Quinn KA, Ahlman MA, Malayeri AA, Marko J, Civelek AC, Rosenblum JS, et al. Comparison of magnetic resonance angiography and 18F-fluorodeoxyglucose positron emission tomography in large-vessel vasculitis. Ann Rheum Dis. 2018;77:1165-71.
26Andrews J, Al-Nahhas A, Pennell D, Hossain M, Davies K, Haskard D, et al. Non-invasive imaging in the diagnosis and management of Takayasu’s arteritis. Ann Rheum Dis. 2004;63:995-1000.
27Hata A, Noda M, Moriwaki R, Numano F. Angiographic findings of Takayasu arteritis: new classification. Int J Cardiol. 1996;54:S155-S63.