Tedavi Naif HBeAg-negatif Kronik Hepatit B Hastalarında Karaciğer Biyopsi Bulgularının Öngörülmesinde Laboratuvar, Radyolojik ve Non-invaziv Testlerin Değeri

Melike Nur ÖZÇELİK; Nazan TUNA; Sema BATUŞ; Berna ERDAL; Baran Serdar SUNAL; Meltem ÖZNUR; Aliye ÇELİKKOL; İlknur ERDEM

doi:10.4274/nkmj.galenos.2026.70466

ÖZ

Amaç

Kronik hepatit B (KHB), dünya genelinde karaciğer ilişkili morbidite ve mortalitenin başlıca nedenlerinden biri olmaya devam etmektedir. Karaciğer biyopsisi, anlamlı histopatolojik anormalliğin (SHA) değerlendirilmesinde referans standart olarak kabul edilmekle birlikte, invaziv yapısı ve olası komplikasyonları nedeniyle rutin kullanımını sınırlamaktadır. Bu çalışmada, tedavi almamış, hepatit B e antijeni negatif KHB hastalarında anlamlı histopatolojik anormalliğin öngörülmesinde laboratuvar, radyolojik ve non-invaziv indekslerin tanısal performansının değerlendirilmesi amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem

Bu retrospektif, tek merkezli çalışmada, 2010-2024 yılları arasında karaciğer biyopsisi yapılan erişkin, HBeAg-negatif, tedavi almamış KHB hastaları değerlendirildi. Karaciğer histolojisi, Ishak fibrozis skoru ve Knodell histolojik aktivite indeksi (HAI) kullanılarak değerlendirildi. Anlamlı histolojik aktivite HAI ≥6 ve/veya fibrozis evresi ≥2 olarak tanımlandı. Çeşitli non-invaziv indeksler hesaplandı. Yüksek HAI ve anlamlı fibrozisin bağımsız belirleyicilerini saptamak amacıyla çok değişkenli lojistik regresyon analizleri yapıldı. Tanısal performans ROC eğrisi analizi ile değerlendirildi.

Bulgular

Toplam 148 hasta çalışmaya dahil edildi. Daha yüksek hepatit B virüs (HBV) DNA düzeyleri, hem yüksek HAI [olasılık oranı (OR): log₁₀ artış başına 1,7; p=0,002] hem de anlamlı fibrozis (OR: log₁₀ artış başına 1,3; p=0,044) ile bağımsız olarak ilişkili bulundu. Daha düşük serum albümin düzeyleri yüksek HAI ile bağımsız olarak ilişkiliydi (p=0,025). Non-invaziv belirteçler arasında aspartate aminotransferaz/trombosit oranı indeksi (APRI), yüksek HAI’yi öngörmede en yüksek doğruluğu gösterdi [eğri altında kalan alan (AUC): 0,785; >0,35 kesim değerinde duyarlılık %68,2, özgüllük %85,0]. KING skoru ise anlamlı fibrozisi öngörmede en iyi performansı gösterdi (AUC: 0,768; duyarlılık %61,5, özgüllük %87,8). GUCI ve FIB-4 de iyi ayırt edici performans sergiledi.

Sonuç

Özellikle APRI ve KING skoru olmak üzere, kolay uygulanabilen ve rutin olarak kullanılabilen non-invaziv indeksler, HBeAg-negatif KHB hastalarında anlamlı histopatolojik anormalliklerin belirlenmesinde iyi tanısal performans göstermektedir. Bu araçlar, uygun hastalarda karaciğer biyopsisi gereksinimini azaltmaya yardımcı olabilir ve özellikle biyopsiye erişimin kısıtlı olduğu merkezlerde klinik karar verme sürecini destekleyebilir.

Anahtar Kelimeler:

APRI, kronik hepatit B, KING skoru, karaciğer biyopsisi, non-invaziv belirteçler

Kaynaklar

World Health Organization. Hepatitis B. Geneva: World Health Organization; 2025. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hepatitis-b.

CrossRef PubMed Google Scholar

T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Türkiye Viral Hepatit Önleme ve Kontrol Programı 2018-2023. Ankara: T.C. Sağlık Bakanlığı; 2018. Available from:https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/Yayinlarimiz/Programlar/Turkiye_Viral_Hepatit_Onleme_ve_KontroProgrami_2018-2023.pdf

European Association for the study of the Liver. EASL clinical practice guidelines on the management of hepatitis B virus infection. J Hepatol. 2025;83:502-83.

Bedossa P, Carrat F. Liver biopsy: the best, not the gold standard. J Hepatol. 2009;50:1-3.

CrossRef PubMed Google Scholar

Ishak K, Baptista A, Bianchi L, Callea F, De Groote J, Gudat F, et al. Histological grading and staging of chronic hepatitis. J Hepatol. 1995;22:696-9.

Lin CL, Kao JH. Development of hepatocellular carcinoma in treated and untreated patients with chronic hepatitis B virus infection. Clin Mol Hepatol. 2023;29:605-22.

CrossRef PubMed Google Scholar

Abdo AA, Bzeizi KI, Babatin MA, AlSohaibani F, AlMana H, Alsaad KO, et al. Predictors of significant fibrosis in chronic hepatitis B patients with low viremia. J Clin Gastroenterol. 2014;48:e50-6.

Ozdemir YE, Salim Dogdas E, Demir AS, Borcak D, Canbolat Unlu E, Sezen AI, et al. Relationships between liver histopathol ogy with biochemical parameters, and hepatitis B virus-DNA in chronic hepatitis B infection. Viral Hepat J. 2023;29:75-80.

Diktas H, Karacaer Z, Özturk II, Cicek H. Comparison of relationship between histopathological, serological and biochemical parameters in patients with chronic hepatitis B infection. Postgrad Med J. 2016;92:693-6.

CrossRef PubMed Google Scholar

Yang YT, Wang LL, Yan LT, Zhang LT, Zhou W, Chen QF, et al. Platelet count is closely associated with the severity of liver injury in patients with chronic hepatitis B virus infection: a cross-sectional study. Exp Ther Med. 2020;20:243-50.

Gao S, Li XY, Fan YC, Sun FK, Han LY, Li F, et al. A noninvasive model to predict liver histology in HBeAg-positive chronic hepatitis B with alanine aminotransferase ≤ 2upper limit of normal. J Gastroenterol Hepatol. 2017;32:215-20.

Zhong LK, Zhang G, Luo SY, Yin W, Song HY. The value of platelet count in evaluating the degree of liver fibrosis in patients with chronic hepatitis B. J Clin Lab Anal. 2020;34:e23270.

CrossRef PubMed Google Scholar

Zhang L, Bi X, Chen X, Zhang L, Xiong Q, Cao W, et al. A nomogram based on HBeAg, AST, and age to predict non-minimal liver inflammation in CHB patients with ALT <80 U/L. Front Immunol. 2023;13:1119124.

Lee J, Vali Y, Boursier J, Spijker R, Anstee QM, Bossuyt PM, et al. Prognostic accuracy of FIB-4, NAFLD fibrosis score and APRI for NAFLD-related events: a systematic review. Liver Int. 2021;41:261-70.

CrossRef

Korkmaz P, Demirturk N, Batirel A, Yardimci AC, Cagir U, Nemli SA, et al. Noninvasive models to predict liver fibrosis in patients with chronic hepatitis B: a study from Turkey. Hepat Mon. 2017;17:e60266.

Celik D, Tatar B, Kose S, Odemis I. Evaluation of the diagnostic validity of noninvasive tests for predicting liver fibrosis stage in chronic hepatitis B patients. Acta Gastroenterol Belg. 2020;83:419-25.

PubMed

Zhu MY, Zou X, Li Q, Yu DM, Yang ZT, Huang D, et al. A novel noninvasive algorithm for the assessment of liver fibrosis in patients with chronic hepatitis B virus infection. J Viral Hepat. 2017;24:589-98.

CrossRef

Huang R, Wang G, Tian C, Liu Y, Jia B, Wang J, et al. Gammaglutamyl-transpeptidase to platelet ratio is not superior to APRI, FIB-4 and RPR for diagnosing liver fibrosis in CHB patients in China. Scientific Reports. 2017;7:8543.

Karacaer Z, Avcı Ö, Karadağ FY. King’s score may be more effective in the determination of severe fibrosis in chronic hepatitis B infections. Viral Hepat J. 2017;23:20-5.

CrossRef

Dong M, Wu J, Yu X, Li J, Yang S, Qi X, et al. Validation and comparison of seventeen noninvasive models for evaluating liver fibrosis in Chinese hepatitis B patients. Liver Int. 2018;38:1562-70.

CrossRef